Þjóðaratkvæðagreiðsla · 29. ágúst 2026
Samanlögð já- og nei-atkvæði úr öllum sex kjördæmum eins og talning stendur núna.
Líkanið, sem RÚV birti á kjördag, gefur hverju kjördæmi viðmið: Það já-hlutfall sem kjördæmið hefði ef landið væri nákvæmlega 50/50, byggt á Íslensku kosningarannsókninni 2013-2024. Frávik talinna atkvæða frá viðmiði er reiknað sem ein landssveifla og ótalin atkvæði fá viðmið + sveiflu. Hér er líkanið keyrt sjálfkrafa á nýjustu tölur, bæði óbreytt og með þremur endurbótum sem lýst er neðst.
Spurningin sem svarað er: „Hvernig fer ef ótalin atkvæði í hverju kjördæmi skiptast nákvæmlega eins og þau sem þegar eru talin þar?" Hvert kjördæmi heldur sínu já-hlutfalli og vegur í samræmi við kjörskrá × kjörsókn 2024. Engin upplýsing er flutt milli kjördæma og ekkert er gert ráð fyrir um hvað á eftir að telja. Kostur: Gagnsætt, engar ytri forsendur. Galli: Þegar lítið er talið í kjördæmi (t.d. bara stærsti þéttbýliskjarninn eða utankjörfundaratkvæði) er talda hlutfallið ekki endilega lýsandi fyrir afganginn, og ekkert óvissubil.
Spurningin: „Hversu langt frá 50/50 er landið, að teknu tilliti til þess hvaða kjördæmi eru talin?" Hvert kjördæmi fær viðmið (já-hlutfall við 50/50 á landsvísu, úr kosningarannsóknum 2013-2024). Frávik talinna atkvæða frá viðmiði er dregið saman í eina landssveiflu, og ótalin atkvæði, í öllum kjördæmum, fá viðmið + sú sveifla. Kostur: Lánar upplýsingar milli kjördæma og gefur óvissubil. Galli: Eigið frávik kjördæmis er hunsað fyrir ótalda hlutann, þótt tugþúsundir atkvæða séu talin þar; viðmiðin sjálf eru úr könnunum með fáum svörum per kjördæmi.
Millivegur: Ótalinn hluti kjördæmis fær eigið frávik í hlutfalli við hve mikið er talið þar (λ = hlutfall talið) og landssveifluna að öðru leyti. Sé lítið talið er treyst á viðmiðið, sé mikið talið er treyst á kjördæmið sjálft. Auk þess er kjörsókn lærð af talningunni (fari kjördæmi yfir væntan fjölda 2024 hækkar væntingin alls staðar) og óvissubilið víkkað fyrir að ótalin atkvæði hallist í sömu átt í öllum kjördæmum. Endurbæturnar eru á ábyrgð þessarar síðu, ekki höfundar líkansins.
| Kjördæmi | Viðmið (50/50) | Talið já | Frávik | Talið af væntu | Ótalið, óbreytt líkan | Ótalið, endurbætt | Spá, endurbætt |
|---|
Flísakort: Hvert kjördæmi er flís. Stærðin sýnir fjölda á kjörskrá, liturinn hvort já eða nei leiðir og hve afgerandi, og fyllingin hve stór hluti kjörskrár er talinn. Neðar: Atkvæðamunur já − nei í hverju kjördæmi eins og hann er talinn (dökk súla) og framreiknuð lokastaða þegar ótalin atkvæði bætast við með óbreyttu hlutfalli (ljós súla), miðað við valda lokakjörsókn.
Flís = kjördæmi · stærð = kjörskrá · litur = já/nei · fylling = talið
Atkvæðamunur já − nei · efri súla (dökk) = talið · neðri súla (ljós) = framreiknuð lokastaða miðað við valda kjörsókn
Hlutfall já-atkvæða í talningu borið saman við það sem Maskína og Gallup mældu í síðustu könnunum fyrir kjördag. Frávik er í prósentustigum: Jákvætt þýðir að já stendur betur í talningu en könnun gaf til kynna. Grá bönd sýna vikmörk kannananna.
| Svæði | Talning já | Maskína já | Frávik | Gallup já | Frávik |
|---|
Talin gild atkvæði sem hlutfall af kjörskrá. Grái hlutinn er ýmist ótalið eða fólk sem kaus ekki; lokakjörsókn ræður hvar mörkin liggja. Hér sést hvort höfuðborgarsvæðið eða landsbyggðin er lengra komin í talningu.
Já-hlutfall eftir hverja uppfærslu talna, fyrir landið og hvort svæði. Gráu línurnar eru mælingar Maskínu og Gallup til viðmiðunar.
Talin atkvæði í hverju kjördæmi. Reykjavík suður, Reykjavík norður og Suðvesturkjördæmi mynda höfuðborgarsvæðið; Suður-, Norðaustur- og Norðvesturkjördæmi landsbyggðina.
| Kjördæmi | Já | Nei | Samtals | Já % | Skipting | Á kjörskrá | Talið af kjörskrá / kjörsókn | Auð | Ógild | Tölur frá |
|---|